کنترل علف های هرز یونجه تازه کاشت

ابراهیم ممنوعی

عضو هیأت علمی بخش تحقیقات گیاه پزشکی مرکز تحقیقات کشاورزی جیرفت و کهنوج

روح الله امیری

کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی جیرفت و کهنوج

مقدمه:

یونجه (Alfalfa  ) با نام علمیMedicago. sativa  از مهمترین گیاهان علوفه ای دنیا که مقاوم به شوری و خشکی است، یونجه با ارزش غذایی بالا و طیف سازگاری وسیع در دنیا و با تثبیت زیستی ازت گیاه ارزشمندی محسوب می شود(۱، ۲ و ۳).  یونجه در شرایط آب و هوای سرد و  تابستانهای گرم و خشک رشد خوبی دارد(۴) . سطح زیر کشت یونجه در منطقه جیرفت و کهنوج بالغ بر ۷۸۰۰ هکتار می باشد، شرایط آب و هوایی منحصر به فرد منطقه زمینه بسیار مساعدی برای رشد این گیاه زراعی با بیش از ۱۰ چین در طول سال، فراهم نموده است (۱ و ۶).

نحوه خسارت

اگر چه یونجه گیاهی چند ساله است،که با ایجاد ریشه­ های عمیق و توسعه یافته از مهمترین گیاهان پوششی محسوب می شود که با ایجاد کانوپی گسترده و سایه انداز متراکم روی علف های هرز باعث خفگی انها در زمان استقرار می گردد.  اما در مراحل اولیه رشد، گیاهچهء ضعیفی دارد که قدرت رقابت با علفهای هرز فرصت طلب را ندارد و نسبت به هجوم علفهای هرز بسیار حساس می باشدکه در صورت عدم مدیریت صحیح زراعی، علف های هرز بدون شک می توانند به محصول زراعی صدمات جبران ناپذیری وارد کنند. از این نظر یکی از مهمترین مشکلات عمده کشت یونجه در مراحل اولیه رشد، هجوم علفهای هرز بویژه یکساله ها می باشد علف های هرز از طریق رقابت بر سر آب، مواد غذایی، نور، فضای کشت و حتی بطریق شیمیایی (آللوپاتی) به گیاه زراعی صدمه می زند و باعث کاهش کمی و کیفی علوفه یونجه در طول فصل رشد می گردند (۶، ۷ و ۸). گزاشات نشان می دهد که در صورتی که در مراحل اولیه رشد گیاه زراعی را نتوان مدیریت صحیح کنترل علفها ی هرز در مزارع یونجه اعمال نمود، صدمات جبران ناپذیری به محصول وارد می گردد، که گاها تولید محصول را غیر اقتصادی می کند ( ۲، ۵، ۶، ۷ و ۸).

علف های هرز غالب یونجه تازه کاشت:

از مهمترین علفهای هرز یونجه در منطقه جیرفت و کهنوج عبارتند از:

تاج خروس وحشی( Amaranthus blitoides ، Amarantus retroflexus )، برایسکا( Brassica tourenfortii )، پیچک صحرایی ( Convolvulus arvensis ) ، پنجه مرغی ( Cynodon dactylon ) ، اویارسلام ( Cyprus esculentus Dactyloctenium aegyptica ، دیگرا (Digera muricata )، سوروف(Echinochloa colonum )، ،آفتاب پرست (Heliotropium lasiocarpum )، پنیرک( Malva parviflora )، عروسک پشت پرده (Physalis lanceifolia ) ،خرفه( Portulaca oleracea ) ، خارخسک( Tribulus terrestris )، بارهنگ (Plantago lanceolata ) ترشک (Rumex crispus )، سلمک (Chenopodium alba ) (Chenopodium murale )، گلرنگ وحشی (Carthamus oxyacanthus (6).

روشهای پیشگیری و کنترل علفهای هرز

با توجه به اینکه کانون های اولیه شیوع علفهای هرز در مزرعه، آلودگی های است که از طریق انتقال بذر یا اندامهای است که باعث تکثیر رویشی علفهای هرز می شود به نحوی وارد مزرعه می گردد. بنابراین جهت جلوگیری از آلودگی مرزعه بایستی اقدامات پیشگیرانه زیر را انجام داد.

۱- استفاده از بذر های بوجاری شده و فاقد هر گونه بذر علف هرز، ۲- استفاده از کودهای دامی پوسیده، ۳- کنترل علفهای هرز در کانال های آبیاری و در حاشیه مزارع، ۴- کنترل علفهای هرز در زمان آیش، ۵- رعایت مسائل قرنطینه ای، ۶- بازدید و کنترل اداوات کشاورزی قبل از ورود به مزرعه (۳،۷ و ۸)

کنترل مکانیکی

کنترل مکانیکی در مدیریت علفهای هرز اهمیت زیادی دارد که باعث از بین بردن اندامهای هوایی و زیر زمینی می گردد. کنترل مکانیکی از طریق شخم، دیسک ها، پنجه غازی ، موور، هرس، کولتیواتور، روتیواتور، شعله افکن و وجین انجام می شود. (۳،۷ و ۸)

کنترل زراعی

کنترل زراعی از مهمترین و اساسی ترین روشهایی است که در مدیریت علفهای هرز بایستی در نظر گرفته شود. رعایت اصول زراعی باعث کاهش میزان خسارت علفهای هرز می گردد. جهت موفقیت در این روش بایستی موارد زیر را رعایت کنیم.

۱- استفاده از ارقام مناسب و سازگار به منطقه، ۲- تهیه بستر مناسب کشت، ۳- رعایت تراکم کاشت مناسب،۴- استفاده از بذر های گواهی شده و فاقد علفهای هرز، ۵- استفاده از بذر های با قوه نامیه مطلوب با سرعت جوانه زنی بالا، ۶- تقویت گیاه زراعی توسط عملیات کود دهی،۷- رعایت تناوب زراعی (۳،۷ و ۸).

کنترل شیمیایی

کنترل شیمیایی یکی مهمترین روش های کنترل علفهای هرز بویژه در سال های اخیر می باشد. گزارشات متعددی نشان داده است که تلفیق روش های فوق توام با کاربرد علفکش ها می تواند کنترل رضایتمندی به همراه داشته باشد. مهمترین علفکش هایی که در کشت یونجه در مراحل اولیه رشد می توان توصیه کرد عبارتند از :

۱- ایمازتاپیر ۱۰ % SL  از ماده تجارتی (پرسوئیت) به میزان ۸۰۰ سی سی در هکتار+ ۱ لیتر سیتوگیت در مرحله ۱۰- ۱۵ سانتی متری یونجه پس از سبز شدن علفهای هرز، کنترل نسبتاً مناسبی روی علفهای هرز پهن برگ دارد و براسیکا (B. tourenfortii ) را بخوبی کنترل می کند(۶ ،۹ و ۱۰).

۲- کاربرد کلرتال دی میتل ۷۵ درصد  از ماده تجارتی (داکتال) به میزان ۷ کیلو گرم در هکتار بعد از کاشت و قبل از سبز شدن یونجه، این علفکش علفهای هرز پنیرک، سلمک، دیگرا (D. muricata )را بخوبی کنترل می کند هر چند براسیکا (B. tourenfortii ) را بخوبی کنترل نمی کند(۶).

برای کنترل علف های هرز باریک برگ علف کشهای ذیل قابل توصیه می باشند:

۱- سیکلو کسیدیوم ۱۰ درصد EC از ماده تجارتی فوکوس به میزان ۲ لیتر در هکتار در زمان ۳- ۶ برگی باریک برگها  (۶).

۲-  استفاده از هالوکسی فوپ اتوکسی اتیل ۵/۱۲ درصد EC  ( گالانت) به میزان ۲ لیتر در هکتار در زمان ۳- ۶ برگی باریک برگها .

فهرست منابع:

۱- بی نام (۸۱-۱۳۷۹) اداره روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی جیرفت و کهنوج ، وزارت جهاد کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی منطقه جیرفت و کهنوج.

۲- خواجه پور، م. ر.، ۱۳۷۳٫ تولید نباتات صنعتی .( تالیف) اتنشارات جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان، ۲۵۰ ص.

۳- زند، ا . ، م.ع. باغستانی، پ. شیمی و س. ا. فقیه، ۱۳۸۱٫ تحلیلی بر مدیریت سموم علفکش در ایران، وزارت جهاد کشاورزی ، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی ، موسسه تحقیقات افات و بیماریهای گیاهی، بخش تحقیقات علفهای هرز.

۴- فقیه، سیداحمد، نریمان، وجیهه و داریوش برازی(۱۳۷۷): .بررسی و آزمایش اثر چند علفکش بر روی علفهای هرز و یونجه آذربایجان شرقی(گزارش پژوهشی).  بخش تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی، مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان شرقی.

۵- کریمی ،هادی (۱۳۶۹): یونجه . مرکز نشر دانشگاهی دانشگاه تهران.

۶- ممنوعی، ا.، ۱۳۸۷٫ بررسی کنترل علف­های هرز مزارع یونجه تازه کاشت در منطقه جیرفت . گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی، مرکز کشاورزی شهید مقبلی جیرفت و کهنوج. با شماره ثبت ۱۲۲۸/۸۷ ،   ۲۹ ص.

۷- میر شکاری، ب.، ۱۳۸۲٫ علفهای هرز و مدیریت انها، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز ، چاپ دوم، ۵۰۰ص.



(خبری بعدی) »



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.